Cefnogi-Ffermwyr-Cymru

Erthygl gan Charlotte Dowson o gwmni Bolt Burden Kemp

Diogelwch fferm, anaf corfforol, a pham ei bod yn bwysig siarad allan

Mae ffermio yn un o’r galwedigaethau mwyaf heriol yn gorfforol ac agored i risg yn y DU. Mae oriau hir, peiriannau trwm, da byw, tir anwastad, a gweithio ar eich pen eich hun yn aml i gyd yn cynyddu’r tebygolrwydd o anaf. I lawer o deuluoedd ffermio, mae risg yn dod yn rhan o fywyd bob dydd, rhywbeth sy’n cael ei reoli, ei dderbyn, ac weithiau’n cael ei ddiystyru.

Ond does dim rhaid i anafiadau difrifol i’r corff fod yn rhan anochel o ffermio, a phan fyddant yn digwydd, gall y ffordd y cânt eu trin yn gynnar wneud gwahaniaeth gwirioneddol i’r broses adfer, diogelwch, a lles hirdymor.

Nid yw anafiadau bob amser yn deillio o ‘gamgymeriadau mawr’

Un myth cyffredin am ddamweiniau fferm yw mai dim ond pan fydd rhywun yn ddi-ofal neu’n ddiamhendant y maent yn digwydd. Mae llawer o anafiadau difrifol yn digwydd yn ystod tasgau arferol, cyfarwydd, swyddi sydd wedi’u gwneud yn ddiogel gannoedd o weithiau o’r blaen.

Gall blinder, pwysau amser, amodau’r tywydd, traul ar offer, neu ddiffyg sylw byr arwain i gyd at droi tasg gyffredin yn ddigwyddiad difrifol. Mae parhau i weithio er gwaethaf poen, gorffen y gwaith cyn stopio, neu ‘weld sut mae’n mynd’ yn ymatebion dealladwy mewn ffermio, ond gallant hefyd gynyddu’r risg o niwed hirdymor.

Gall hyd yn oed pobl fedrus a phrofiadol gael eu hanafu, a gall mesurau diogelwch warchod bywoliaeth cymaint ag unigolion.

Mae atal yn dechrau gyda chamau bach, realistig

Nid yw gwella diogelwch ar fferm bob amser yn golygu newidiadau mawr na datrysiadau drud. Yn aml, camau ymarferol sy’n cyd-fynd â bywydau gwaith go iawn yw’r cyfan sydd ei angen, megis:

Mynd i’r afael â blinder o ddifrif a chaniatáu am seibiant lle bo modd
Gwirio peiriannau’n rheolaidd a pheidio ag anwybyddu diffygion bach
Osgoi gweithio ar eich pen eich hun ar gyfer tasgau risg uwch
Defnyddio offer amddiffynnol priodol, hyd yn oed ar gyfer swyddi cyflym
Talù sylw i fân ddamweiniau yn hytrach na’u hanwybyddu

Mae digwyddiadau bron â digwydd yn arbennig o bwysig. Maent yn arwyddion rhybudd cynnar, a gall dysgu ohonynt atal anafiadau difrifol yn y dyfodol.

Pam nad yw anafiadau’n aml yn cael eu hadrodd

Nid yw llawer o ffermwyr a gweithwyr fferm yn adrodd am anafiadau na digwyddiadau ar unwaith. Weithiau, mae hyn oherwydd nad yw’r anaf yn ymddangos yn ddifrifol ar y dechrau, ac ar adegau eraill mae’n ganlyniad i bryderon ynghylch achosi tarfu, syrthio ar ei hôl hi gyda’r gwaith, neu’r teimlad bod damweiniau yn rhan naturiol o’r swydd.

Gall fod pryder hefyd ynghylch yr hyn a allai ddeillio o adrodd – gyda phryderon am feio, gwaith papur, neu ganlyniadau i’r busnes. O ganlyniad, caiff anafiadau eu trin yn ddistaw yn aml neu ni chânt eu cofnodi o gwbl.

Yr anhawster yw y gall anafiadau waethygu dros amser. Gall yr hyn sy’n dechrau fel rhywbeth y gellir ei reoli ddatblygu’n boen cronig, symudedd cyfyngedig, neu broblemau iechyd hirdymor. Heb gofnod clir o’r hyn a ddigwyddodd, gall pobl ei chael hi’n anodd yn ddiweddarach i gael mynediad at gymorth, triniaeth, neu gyngor priodol.

Mae adrodd yn ymwneud â diogelu, nid beio

Yn ei hanfod, mae adrodd yn ymwneud â sicrhau bod yr hyn a ddigwyddodd wedi’i gofnodi’n briodol fel y gellir mynd i’r afael â risgiau ac amddiffyn pobl.

Mae adrodd yn gynnar yn helpu i:

Sicrhau bod anafiadau’n cael eu hasesu a’u trin yn briodol
Adnabod risgiau ac atal digwyddiadau tebyg rhag digwydd eto
Diogelu unigolion os bydd cymhlethdodau’n codi’n ddiweddarach

Mewn rhai sefyllfaoedd, efallai y bydd pobl hefyd eisiau ceisio cyngor annibynnol – boed yn feddygol, yn ymarferol, neu’n gyfreithiol – dim ond i ddeall eu sefyllfa. Nid yw cael cyngor yn rhwymo neb i weithredu ond mae’n eu harfogi â gwybodaeth ac anogaeth ar adeg pan efallai y byddant yn teimlo’n ansicr neu’n agored i niwed.

Mae cymorth yn bwysig ac mae’n iawn gofyn

Mae anaf corfforol yn aml yn effeithio ar fwy na’r corff yn unig. Gall poen, colli hyder, pwysau ariannol, a phryder am y dyfodol gael effaith niweidiol, nid ar unigolion yn unig, ond ar deuluoedd hefyd. Gall ffermio fod yn ynysig, ac mae llawer o bobl yn teimlo bod yn rhaid iddynt ymdopi ar eu pen eu hunain.

Mae sefydliadau fel y Farming Community Network (FCN Cymru) yn darparu cymorth cyfrinachol, ymarferol, ac emosiynol i weithwyr fferm a’u teuluoedd. Gall siarad â rhywun yn gynnar, boed hynny am bryderon diogelwch, anaf, neu effaith ehangach digwyddiad, wneud i’r broses adfer deimlo’n llawer llai llethol.

Ni ddylai gofyn am gymorth gael ei ystyried yn arwydd o wendid – mae’n ffordd o amddiffyn eich hun, eich teulu, a’ch bywoliaeth.

Cyfrifoldeb a rennir

Yn hytrach na bod yn gêm o feio neu feirniadu cyflogwr, mae diogelwch ar y fferm yn ymwneud ag adnabod risg, cefnogi ein gilydd, a chreu diwylliant lle caiff anafiadau eu cymryd o ddifrif, ac mae pobl yn teimlo’n gyfforddus i siarad allan.

Drwy ganolbwyntio ar atal, adrodd am ddigwyddiadau pan fyddant yn digwydd, a chael mynediad at gymorth yn gynnar, gall teuluoedd ffermio leihau niwed a helpu i sicrhau, pan fydd damweiniau’n digwydd, nad oes neb yn cael ei adael i ddelio â’r canlyniadau ar ei ben ei hun.

Ble i gael help

Cymorth emosiynol ac ymarferol: Os ydych chi neu aelod o’ch teulu yn cael trafferth ar ôl anaf neu ddigwyddiad, mae’r Farming Community Network (FCN Cymru) yn cynnig cymorth cyfrinachol i bobl ffermio a’u teuluoedd.
Cyngor meddygol: Ceisiwch sylw meddygol yn gynnar, hyd yn oed os nad yw anaf yn ymddangos yn ddifrifol ar y dechrau.
Cyngor annibynnol: Mae rhai pobl yn ei chael hi’n ddefnyddiol siarad â chynghorydd annibynnol, boed yn feddygol, yn ariannol, neu’n gyfreithiol, i ddeall eu hopsiynau. Nid yw cael cyngor yn golygu cymryd camau; mae’n ymwneud yn syml â bod yn wybodus a chael cefnogaeth.

Bio’r awdur

Charlotte Dowson, Cymrawd yn y Tîm Hawliadau Anafiadau Personol yn Bolt Burdon Kemp. Mae Charlotte yn gweithio’n agos gydag unigolion a theuluoedd yr effeithir arnynt gan anafiadau difrifol, gan gynnwys y rhai sy’n deillio o ddamweiniau ffermio a gwledig. Mae hi’n angerddol am atal anafiadau, cymorth cynnar, a gwella dealltwriaeth ynghylch diogelwch ac adrodd mewn cymunedau ffermio. Mae ei gwaith yn canolbwyntio ar eiriolaeth, ymwybyddiaeth, a helpu pobl i deimlo’n wybodus ac yn gefnogol ar ôl i ddigwyddiadau ddigwydd.

Mae ffermio yn parhau i fod yn un o ddiwydiannau mwyaf peryglus ein gwlad: gan gyfrif am 1% o weithwyr ond 22% o’r holl farwolaethau gweithwyr (HSE).

Er mwyn i fusnesau fferm barhau i fod yn hyfyw, mae angen rhoi mesurau iechyd a diogelwch ar waith a mynd i’r afael â hwy, yn arbennig yn y gymuned ffermio, oherwydd gall trin peiriannau mawr gynyddu perygl yn aml i’r gweithwyr hynny.